راهنمایان راه سیر و سلوک
معصومین(علیهم السلام) راهنمای ما هستند این امر مسلمی است که هم از نظر ظاهر باید به روایات آنها عمل کنیم و هم از نظر باطن باید ارتباط روحی با پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) و آل پیغمبر(علیهم السلام) داشته باشیم.
آنها راه را برای ما نشان دادهاند که چهطوری انسان به خدای خود میرسد و چگونه معرفتاللّه پیدا میکند. اهلبیت(علیهم السلام) با تأییدات الهی، عصمت و روحالقدسی که خداوند بر آنها گماشته است، مسیر سیر الی اللّه و اسفار این راه را پیمودهاند؛ بنابراین میتوانند معلم و راهنمای خوبی برای ما باشند و اقوال و افعالشان نشانگر راه است.
ما شیعیان باید ببینیم که آنها درباره اخلاق و عرفان چه مسایلی را مطرح کردهاند و چگونه راه را به ما نشان دادهاند. خداوند فرموده است: (لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ)؛[1] پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) برای شما الگوی خوبی است. پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) اسوه و الگوست، ایشان عارف و راهنمای کامل برای امت خودش بوده و حالات خاصی با خدای خود داشته است، آنقدر مشغول ذکر خدا بود که گاهی اوقات میگفت: «یا حمیرا کلمینی»؛[2] ای حمیرا با من صحبت کن. به یکی از زنانش میفرمود: با من صحبت کن تا از آن حال استغراق و حال محو که در ذات مقدس پروردگار داشت تنزل کند.
(قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یحْبِبْكُمُ اللَّهُ)؛[3] بگو: اگر خدا را دوست مىداريد، از من پيروى كنيد! تا خدا (نيز) شما را دوست بدارد. پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) به امتش میفرماید: اگر واقعاً خدا را دوست داشته باشید باید از من تبعیت کنید تا خداوند شما را دوست بدارد.
پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) اسوه است، ائمه معصومین(علیهم السلام) اسوه و الگو هستند، آنها جزء ثقلین هستند: «قال رسول اللّه(صلی الله علیه و آله و سلم): إني تارك فيكم الثقلين كتاب اللّه و عترتي أهل بيتي ما إن تمسّكتم بهما لن تضلوا بعدي أبدا»؛[4] همانا من در میان شما دو چیز سنگین و گرانبها میگذارم، که اگر بدانها چنگ زنید هرگز پس از من گمراه نشوید: کتاب خدا و أهل بیتم.
پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) درباره ائمه اطهار(علیهم السلام) توصیه کامل داشته است و در زمانهای مختلف، مردم را به آنها ارجاع میدادند. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در حدیث ثقلین، قرآن و اهل بیت(علیهم السلام) را دو یادگار گرانقدر پس از خود معرفی نموده که مردم در صورت تمسک به آنها گمراه نمیشوند. حدیث ثقلین از احادیث صحیح و متواتر نزد محدّثان شیعه و سنی است که از طرق متعدد نقل شده است.
استاد عام و خاص
سید بحرالعلوم(رحمة الله علیه) در رساله سیر و سلوک، استاد خاص را به پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه معصومین(علیهم السلام) اختصاص داده است و پیر و مرشد را که قبلاً راه توحیدی را رفته و استاد داشته بهعنوان استاد عام بیان کرده است. اما آنچه در حوزهها و تربیت افراد مشهور است استادعام و استاد اخلاق است و استاد خاص، همان استاد عرفان است. فیض(رحمة الله علیه) زمانی که راهنما را توضیح میدهد اسمی از استاد اخلاق و عرفان نمیآورد ولی درمورد نوزدهم از 25 مورد سلوکی میگوید: صحبت عالم که منظورش استاد اخلاق و عرفان است.
دانا كه هميشه علم و حكمت ورزد
در چشم كسان بهآنچه ورزد ارزد
نادان كه حسد از دل او سر برزد
پيوسته بكين اهل دانش لرزد[5]
برگرفته از کتاب توشه سالکان
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. احزاب (33)، آیه 21.
[2]. مولوی، مثنوی معنوی، دفتر اول، بخش 118؛ علی اکبرقرشی، قاموس قرآن، ج 6، ص 320.
[3]. آل عمران (3)، آیه 31.
[4]. محمد بن جریر طبری، المسترشد في إمامة علي بن أبي طالب؟عهما؟، ص 559.
[5]. حسين بن معين الدين ميبدى، ديوان امام على؟ع؟ (ترجمه و شرح ميبدى)، ص 222.
