تأثیر مثبت همراهی با عالِم
منظور از عالم، عالِم با عمل است. رفاقت و همنشینی با عالم دینی تأثیر اخلاقی و معنوی دارد. انسان میتواند به اندازه توان خود علوم دینی و حوزوی را از عالم کسب کند لذا باید صحبت عالم را غنیمت بشمارد.
«عن أبي عبد اللّه(علیه السلام) قال: سئل أمير المؤمنين(علیه السلام) عن أعلم الناس قال من جمع علم الناس إلى علمه»؛[1] امام صادق(علیه السلام) فرمود: از أمير المؤمنين(علیه السلام) از عالم ترین مردم سؤال نمودند آن حضرت در جواب فرمود: کسی که دانش دیگران را بر دانش خود بیفزاید. شخص باید زیرک باشد تا میتواند بر علم خود بیفزاید و سراغ کسی برود که علم بیشتری دارد. منظور دانشهای دینی و مفید است.
از علمی که نفع ندارد به خدا پناه ببریم. «كان رسول اللّه(صلی الله علیه و آله و سلم) يدعو في أثر الصلاة فيقول اللهم إني أعوذ بك من علم لا ينفع و قلب لا يخشع و نفس لا تشبع و دعاء لا يسمع اللهم إني أعوذ من هؤلاء الأربع»؛[2] پيامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) بارها در تعقیب نماز مىفرمود: بار خدايا! به تو پناه مىبرم از دانشى كه سود نمىدهد و دلى كه خاشع نيست و نفسى كه سير نمىگردد و دعايى كه شنيده نمىشود.
دو جور عالم داریم؛ عالمِ بیعمل و عالمِ با عمل. اگر سالک، عالم با عمل پیدا کرد باید از راهنمایی و دستورهای او اطاعت کند. مراد از این که برای انسان ضروری است تا استادی در اخلاق و عرفان داشته باشد ، منظور صحبت اعلم است تا بتواند از او استفاده اخلاقی و معرفتی کند.
منظور از صحبت عالم، علوم معنوی، اخروی و دینی است، نه علوم ظاهری و دنیوی. اگر عالم و استادی که انسان را به راه خدا و آخرت نزدیک میکند پیدا نکرد باید سراغ کتابهای اخلاقی و معنوی عرفا برود و از آنها پند و اندرز بگیرد.
در نبود عالم و استاد اخلاق، سراغ مردمان نیکو سیرت برود. کسی که معروف شده اهل سخاوت، نماز شب، تواضع و فروتنی است موعظهاش تأثیر دارد و انسان میتواند از اخلاقش استفاده کند؛ شخص مؤمن و با تقوایی که در روستا کشاورز است، ولی خیلی اهل حال، معنا و نمازشب است، مخصوصاً آنهایی که پیرمرد شدهاند و قوای شهوانیشان تحلیل رفته و همیشه در فکر مردن و آخرت هستند، اگر چنین شخصی پیدا شود از اخلاق، رفتار و گفتارش میشود استفاده کرد.
حکمت گمشده مؤمن است. «عن أبي عبد اللّه(علیه السلام) قال: الحكمة ضالة المؤمن فحيثما وجد أحدكم ضالته فليأخذها»؛[3] امام صادق(علیه السلام) فرمود: حکمت گمشده مؤمن است هر کدام از شما گمشدهاش را بیابد باید آن را بردارد.
کلمات پندآمیز، گمشده فرد تشنه معارف است، کسی که میخواهد از کلمات حکیمانه استفاده کند هرجا این کلمات را ببیند میتواند ازآن پند بگیرد و استفاده کند هرچند از دهان بچه چیز خوبی بشنود؛ لذا امام علی(علیه السلام) فرمود: Sاُنظُر إلى ما قالَ و لاتَنظُر إلى مَن قالَ»؛[4] به آنچه گفته میشود نگاه کن و کاری به گوینده نداشته باش.»
اگر گوینده، انسان شایستهای نیست ولی حرفش قابل استفاده است از علم و دانشش استفاده کند، میتوانیم از ابزار روز که از غرب، آمریکا و جاهای دیگر آمده است که برای اجتماع مفید است و به نفع ملت و دولت است استفاده کنیم.
برگرفته از کتاب توشه سالکان
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. شیخ صدوق، خصال، ج 1، ص 5.
.[2] كراجكى، كنز الفوائد، ج 1، ص 385.
[3]. کلینی، كافی، ج 8، ص 167.
[4]. تمیمی آمدی، غررالحكم، ص 361.
