رعایت حقوق برادران دینی
رعایت حقوق برادران دینی و ایمانی از نظر شرع، اخلاق و عرفان لازم است، اگر مؤمنان نیازمندند، احتیاج ضروری دارند و کسانی که تمکن مالی دارند باید از نظر مالی طبق شرع به آنها کمک کنند.
خداوند در قرآن مؤمنان را برادر یکدیگر خوانده است:( إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ)؛[1] مؤمنان برادر يكديگرند. در بعضی از روایات آمده است: مؤمن سی حق بر مؤمن دارد که بعضی حق واجب است و باید ادا شود و بعضی از حقوق، مستحب است که الزام شرعی ندارد، ولی تأکید شده که حتی الامکان انجام بگیرد.[2] طلاب مدرسه از حال همدیگر اطلاع داشته باشند و به هم کمک دهند و حوائج همدیگر را برآورده کنند.
در روایات ادای حقوق برادران دینی بر اکثر فرایض مقدم شده است. «قال رسول اللّه(صلی الله علیه و آله و سلم) للمسلم على أخيه ثلاثون حقا لا براءة له إلا الأداء أو العفو يغفر زلته و يرحم عبرته و يستر عورته و يقيل عثرته و يقبل معذرته و يرد غيبته و يديم نصيحته و يحفظ خلته و يرعى ذمته و يعود مرضته و يشهد ميتته و يجيب دعوته و يقبل هديته و يكافئ صلته و يشكر نعمته و يحسن نصرته و يحفظ حليلته
و يقضي حاجته و يشفع مسألته و يسمت عطسته و يرشد ضالته و يرد سلامه و يطيب كلامه و يبر إنعامه و يصدق إقسامه و يوالي وليه و يعادي عدوه و ينصره ظالما و مظلوما فأما نصرته ظالما فيرده عن ظلمه و أما نصرته مظلوما فيعينه على أخذ حقه و لا يسلمه و لا يخذله و يحب له من الخير ما يحب لنفسه و يكره له من الشر ما يكره لنفسه»؛[3] هر مسلمانى بر برادر مسلمانش سى حق دارد كه ذمّهاش از آن برىء نمىگردد مگر آنرا اداء نموده يا صاحب حق از آن عفو كند و آنها عبارتند از:
1. از لغزش و خطايش بگذرد اگرچه صاحب خطا اعتراف به آن نكرده و اظهار ندامت ننمايد. .2 براى اشکش ترحم نمايد؛ كنايه از اينكه در وقت حزن و اندوه كمكش نمايد. .3 عيب او را بپوشاند. 4 .از خطا و لغزشى كه برادر مسلمانش كرده و اظهار ندامت از آن مىنمايد بگذرد. 5. معذرتخواهى او را بپذيرد. 6 .اگر غيبتى از او شنيد آنرا ردّ كند. 7 .به نصيحت و ارشادش ادامه دهد. 8. دوستى با او را حفظ و نگهدارى كند. 9 .ذمّه و عهده او را رعايت و حفاظت نمايد. 10. در حال مرض به عيادتش برود.
11. در وقتى كه از دنيا رفته بر او شاهد و حاضر باشد. 12. دعوتش را اجابت كند. 13. هديه و تعارف او را بپذيرد. 14 .در مقابل صله و بخشش او مقابله به مثل نمايد. 15. نعمتى اگر از او به وى رسيد شاكر آن باشد. 16. به نيكی ياريش نمايد. 17. همسر و زوجه او را حفاظت كرده و خيانت به او نكند. 18. حاجتش را برآورده كند. 19. درخواست و سؤال او را جوابگو بوده و نيازش را برطرف كند.
20. وقتى عطسه نمود بلافاصله به او بگويد: يرحمك اللّه. 21. گمشدهاش را پيدا كند. 22. اگر به او سلام كرد جوابش را رد نمايد. 23. با نرمى و حسن با او تكلم كند. 24. اگر برادر مسلمانش به وى انعام نمود نيكو جوابش را بدهد. 25. قَسمش را تصديق كند. 26. دوستش را دوست داشته و با او دشمنى نكند. 27. او را چه در حالیكه ظالم است و چه در وقتى كه مظلوم است كمك كند .اما يارى كردنش در حالیكه ظالم است؛ يعنى او را از ظلم باز دارد .و اما يارى كردنش در حالیكه مظلوم است؛ يعنى وى را بر اخذ حقش كمك كند.
28. او را تسليم هلكات و نكبات نكرده و مخذول و منكوب قرارش ندهد. 29. دوست دارد براى او آنچه را كه براى خود دوست دارد. 30. مكروه دارد براى او آنچه را كه براى خود مكروه مىدارد.[4]
برگرفته از کتاب توشه سالکان
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. حجرات (49)، آیه 10.
[2]. كراجكى، كنز الفوائد، ج 1، ص 306.
[3]. كراجكى، كنز الفوائد، ج 1، ص 306.
[4]. سید محمد جواد ذهنی تهرانی، تشریح المطالب، ج 3، ص 829.
