«و اَنْ تَجْعَلَ حُبّى اِيّاكَ قائِداً اِلى رِضْوانِکَ وَ شَوْقى اِلَيْكَ ذائِداً عَنْ عِصْيانِکَ»؛ الهی ! محبّتم به خودت را راهنمای حرکت بهسوی خرسندیات گردان و شوق من را به حضرتت موجب بازداشتن از نافرمانیات ساز. در این فراز عرضه میداریم: خدایا! محبّت مرا به خودت طوری قرار بده که سبب شود در آنچه مورد پسندت است قدم بردارم.
محبّتی بده تا همیشه دلم را بهسوی آنچه موجب خوشنودی تو میشود سوق دهد. محبّت مقدمهای میشود تا موجبات خشنودی و رضای خدا را به دست آوریم.
كسى كز عشق سرمست نگار است
مدام از شوق دل سرگرم يار است[1]
همچنین اشتیاق من به تو بهگونهای باشد که مرا از عصیان تو باز دارد. معاصی شرعی، اخلاقی یا عرفانی فرقی نمیکند. همانطور که از جنبۀ مثبت، اقتضای محبّت این است که انسان در مسیرِ کارهایی که مورد پسند خداست قدم بردارد، از جنبۀ منفی هم ممکن است در این مسیر خطا و خلافی از سالک سر بزند؛ لذا فرمودند: خدایا محبّت و شوق مرا به خودت طوری قرار بده که سپری از خطا و گناه باشد.
در واقع کسب محبّت الهی، سالک را هدایت میکند تا به سوی خوشنودی خداوند گام بردارد و از نافرمانی او پرهیز نماید.
این مناجات با عبارات زیبایی که نشاندهندۀ لطافتِ عشقبازی امام سجّاد(علیه السلام) با محبوب و معشوق خویش است، پایان مییابد. در این فرازهای پرمغز، شاهد ناز و نیاز بین معشوق و عاشق هستیم. نیاز عاشق و ناز معشوق. عزیزان! معشوق ناز دارد. سالک در طریق عشق باید اهل نازکشی باشد و با سختی و مشکلاتِ سلوک بسازد. اگر سختیای در این راه پیش میآید از معشوق بداند، با آن بسازد و اهل گله و شکایت نباشد تا پخته گردد.
ایشان در این فرازها میفرماید: «وَ امْنُنْ بِالنَّظَرِ إِلَيْكَ عَلَيَّ وَ انْظُرْ بِعَيْنِ الْوُدِّ وَ الْعَطْفِ إِلَيَّ وَ لَا تَصْرِفْ عَنِّي وَجْهَكَ وَ اجْعَلْنِي مِنْ أَهْلِ الْإِسْعَادِ وَ الْحِظْوَةِ عِنْدَكَ يَا مُجِيبُ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ»؛ خدایا! تماشای زیبایی وجودت را بر من منّت گذار و به من به دیدۀ عشق و عاطفه بنگر و رؤیت از من متاب و مرا نزد خود از اهل خوشبختی و بهرهمندی قرار ده، ای اجابت کننده، ای مهربانترین مهربانان.
خدایا! بر من منّت بگذار تا نگاهم همیشه به سوی تو باشد که لازمهاش این است که در ابتدا نگاه و نظر تو به سوی من باشد تا پیش تو بیایم و به وصال تو نایل آیم. محبوبم! نگاه خودت را به من ببخش. عزیزان! اگر خدا یک نظر به ما کند تمام امور ما همانطور که خودش میخواهد محقّق میشود.
خدایا! از تو میخواهم با چشم مودّت، عطوفت و رأفت به من نگاه کنی، نه از روی خشم. خدایا! هیچوقت روی خودت را از من برمگردان. اگر چهرۀ خودت را به من نشان دادی آن را برای من ثابت بدار. خدایا! مرا از کسانی قرار بده که اهل سعادت و بهرهبرداری از الطاف تو میباشند تا همیشه از بهرههای تو برخوردار باشیم. ای خدایی که اجابت دعا در دست توست، دعاهای ما را اجابت فرما. ای مهربانتر از همه مهربانهای عالم! با من مهربان باش.
برگرفته از کتاب نجوای سالکان شرح مناجات خمس عشر امام سجاد (علیه السلام)
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی(دامظله)
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. محی الدین مهدی الهی قمشهای، مجموعه ديوان الهى، ج 2، ص 30.
