نهایت سیر و سلوک
نهایت سیر و سفر، توحید و کمال حقیقی است که فوق همه کمالات است و آن وصول به حق سبحانه و تعالی است. خداوند میفرماید: (وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى)؛[1] (و آيا از كتب پيشين انبيا به او نرسيده است) كه همه امور به پروردگارت منتهى مىگردد؟! پایان سفر انسان، رسیدن به معرفت اللّه است که از معرفت نفس شروع میشود. «مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه»؛[2] هر که نفس خود را بشناسد به تحقیق خدای خود را میشناسد.
خداوند در آیه دیگر به مشقت در سیر و سلوک اشاره دارد: (يَا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّکَ کادِحٌ إِلي رَبِّکَ کَدْحاً فَمُلاقِيه)؛[3] ای انسان تو با مشقت به سوی پرودگار خود میروی و او را ملاقات خواهی کرد. این آیه نشان میدهد که سفر الی اللّه ساده و آسان نیست، مخالفت با خواستههای نفس است، مشقت و ریاضت مشروع لازم دارد.
منازل سفر را تعبیر به کمالات کرده و فرمودهاند این کمالات جنبه علمی و عملی دارد. جنبه علمی، عرفان نظری است. جنبه عملی، عرفان عملی است. از مبدأ تا منتها برای این سفر روحی منازلی وضع شده است. منزل جایی است که مسافر در بین راه توقف میکند.
سفر صوری؛ یعنی سفر ظاهری. مسافر از شهری به شهری دیگر با اتوبوس، هواپیما و قطار منتقل میشود؛ مثلاً میخواهد از مشهد به شهر فردوس برود، اینجا یکدفعه نمیتواند به شهر فردوس برود، تا شهرها و روستاهای قبلی را طی نکند به شهر مقصد نخواهد رسید. کمالات این راه هم، یکی بعد از دیگری است. به حالت رشد و نمو است، نمیشود انسان میانبُر بزند و به آخر برسد.
منزل اول یقظه، آگاهی و بیداری است و منزل آخر، منزل توحید است. در این بین، منازلی است که سالک باید با این منازل آشنایی پیدا کند، علم آنها را به دست بیاورد و سپس به آنها عمل کند.
خداوند فرموده است: از صراط مستقیم الهی تبعیت کنید و به راههای منحرف نروید که به مقصد نمیرسید. امروزه فرقههای گوناگون و عرفانهای کاذب و نوظهوری وجود دارد؛ بنابراین انسان وقتی میخواهد کتابی را بخواند یا برای خودش استاد انتخاب کند، باید روی موازین متفقٌعلیه و مطمئن باشد تا به انحراف نیفتد.
برگرفته از کتاب توشه سالکان
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. نجم (53)، آیه 42.
[2]. منسوب به امام صادق؟ع؟، مصباح الشريعة، ص 13.
[3]. انشقاق (84)، آیه 6.
