طلب شفاعت از خود خداوند
«إِلَهِي اسْتَشْفَعْتُ بِكَ إِلَيْكَ»؛ معبودم! از تو به وسیلۀ تو درخواست یاری دارم. معمولاً از واژۀ «شفیع» اینطور فهمیده میشود که شفاعتکننده باید غیر از پذیرندۀ شفاعت باشد؛ مثلاً فردی که در حق شخصیّت بزرگی خطایی کرده، بعد از گذشتِ مدّتی پشیمان شده و قصد عذرخواهی از او را دارد، امّا خودش چون نمیتواند بیواسطه و مستقیم برود و عذرخواهی کند، شخص دیگری را واسطه قرار میدهد و بههمراهش به محضر وی میرود تا بهواسطۀ او از خطای وی بگذرد و او را مورد عفو خویش قرار دهد.
ما نیز با قرائت دعای توسّل، هر کدام از معصومان(علیهم السلام) را در پیشگاه خداوند شفیع خود قرار میدهیم و میگوییم: «يَا وَجِيهاً عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَاللَّهِ»؛[1] ای آبرومندِ در نزد خدا! ما را نزد درگاه الهی شفاعت کن. خداوند(عزّ و جلّ)میفرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ}؛[2] ای کسانی که ایمان آوردهاید! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید و وسیلهای برای تقرّب به او بجویید.
مفسّران با توجّه به روایات، واژۀ «الْوَسِيلَةَ» را در این آیه به رسول گرامی اسلام(صلّی الله علیه و آله و سلّم) و اهل بیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) تفسیر کرده اند.[3]«شافعی» نیز در شعری «وسیله» را به معنای توسّل به اولیای الهی به کار برده است و به اهل بیت(علیهم السلام) توسّل جسته است. او میگوید:
آلُ النَّــبِىِّ ذَرِيـعَـتِـى
وَ هُـــمْ إِلَيْهِ وَسِــيلَتِى
وَ أَرْجُو بِهِمْ أُعْطَى غَداً
بِيَدِ اليَمِينِ صَحِــيفَتِى[4]
پیامبر دستاویز من هستند و ایشان وسیلۀ رسیدن من به پیامبرند. امیدوارم فردای قیامت، نامۀ اعمالم را به دست راستم بدهند.
در این نوع شفاعت، حداقل پای سه شخص در میان بود،[5] امّا این عبارت، شفاعت دیگری را مطرح میکند و میگوید: خدایا! من غیر تو را واسطه قرار نمیدهم، حتی پیغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) و اهل بیت(علیهم السلام) ایشان را نمیخواهم واسطه و شفیع قرار بدهم؛ تو خودت حضور داری و اهل عفو و کرم و بزرگواری هستی، در محضر تو هستم و عفو و کرم تو را بهعنوان شفیعِ خطاهای خویش قرار میدهم و این شفیع از تو به توست.
«بِکَ»؛ یعنی خودت واسطه میشوی، «إلیكَ»؛ یعنی گناهان، خطاها و مراتب پایینی را که گرفتارشان هستم، بیواسطه به خودت میگویم؛ زیرا بین من و تو حجابی نیست.
برگرفته از کتاب نجوای سالکان شرح مناجات خمس عشر امام سجاد (علیه السلام)
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی(دامظله)
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. كفعمى، البلد الأمين و الدرع الحصين، ص 325.
[2]. مائده (5)، آیۀ 35.
[3]. على بن ابراهيم قمی تفسير القمي، ج 1، ص 168؛ سید هاشم بحرانی، البرهان فى تفسير القرآن، ج 2، ص 292؛ عروسی حویزی، تفسير نورالثقلين، ج 1، ص 627؛ طباطبایی، الميزان فى تفسير القرآن، ج 5، ص 333.
[4]. ابن حجر الهیتمی، الصواعق المحرقة، ج 2، ص 524.
[5]. سه نفر عبارتند از: الف – خداوند متعال، ب – کسی که شفاعت میخواهد (بندۀ گناهکار)، ج – کسی که شفاعت میکند (شفیع = پیامبر و اهل بیت(علیهم السلام)).
