شرح فرازی از دعای افتتاح (بنده پست و مولای کریم)
«فَلَمْ أرَ مَوْلاً کَریماً اَصْبَرَ عَلى عَبْدٍ لَئیمٍ مِنْکَ عَلَىَّ یا ربّ»؛ خدایا! من مولای کریمی که از تو نسبت به عبدی پست و لئیم صبورتر باشد ندیدهام. «لَئیم» به معنای پست است.
کسیکه دائم در کار خداوند چون و چرا کرده و از آنطرف اهل گناه و خلاف است بندۀ پست بهحساب میآید، اما ببینید خداوند باهمین بنده پست و فرومایه چطور برخورد میکند؟ آیا خداوند نمیتواند در حین گناه و معصیت ما را عقاب کرده و عمرمان را قطع کند؟ خیلی راحت میتواند و اگر انجام دهد خلاف عدالت نیست، ولی خداوند، کریم و صبور بوده و با حلمش با بنده خود رفتار میکند.
«اِنَّکَ تَدْعُونى فَاُوَلّى عَنْک وَتَتَحَبَّبُ اِلَىَّ فَاَتَبَغَّضُ اِلَیْک وَتَتَوَدَّدُ اِلَىَّ فَلا اَقْبَلُ مِنْک کَاَنَّ لِىَ التَّطَوُّلَ عَلَیْک»؛ خداوندا! تو مرا دعوت کرده و من به تو پشت کردم، تو به من محبت نموده و من بغض و دشمنی نشان دادم و تو با من دوستی نموده، ولی من قبول نکردم گویی من بر تو منّت و طلبی داشتم.
این جملهها بیانِ پَستیِ عبد است. چرا خود را عبد پست و لئیم خواندیم؟ چون حالمان اینگونه است که در برابر دعوت خداوند، بی اعتنایی و در برابر دوستی او، بیمهری نشان دادهایم. اگر خداوند اظهار دوستی داشته چرا ما قبول نمیکنیم و منّتی بر سر خدا داریم و از او طلبکار هستیم. تمام نعمتهایی که خداوند در اختیار ما قرار داده از باب محبت و دوستی نسبت به ماست.
اگر او لحظهای به ما محبت نفرماید از بین خواهیم رفت، ولی ما در مقابل این نعمتها و مهرورزیها چه میکنیم؟ گاهی انسان بهگونهای رفتار میکند که گویی خودش خالق، رازق، مالک و ربّ بوده و خداوند مخلوق، مرزوق، مملوک و عبد است. بهجای اینکه خودش را بدهکار و زیر دینِ خداوند بداند از خداوند طلبکار هم میشود و این نشانه لئامت و پستی شخص است، اما برخورد خداوند با این بنده پست و گردنکش چگونه است؟
«فلَمْ یَمْنَعْکَ ذلِکَ مِنَ الرَّحْمَةِ لى وَالاِحْسانِ اِلَىَّ، وَالتَّفَضُّلِ عَلَىَّ بِجُودِکَ وَکَرَمِک»؛ خداوندا! هیچ یک از این موارد تو را از مهربانی، احسان و بخشندگی با جود و کرم نسبت به من باز نداشت. با تمام قدرنشناسیها، بیادبیها و جسارتهایی که نسبت به این منعم عظیم و خالق کریم داریم او هیچگاه رحمتش را از ما دریغ ننموده و احسانش را از ما دور نداشته است و اگر دور میداشت اصلاً تا حال نباید زنده میبودیم.
حال که خداوند از درِ رحمت و احسان واردشده و با جود و کرم با ما رفتار نموده است درخواست خود را مطرح کرده و میگوییم: «فَارحَم عبدَکَ الجاهِل وَجُدْ عَلَیْهِ بِفَضْلِ اِحْسانِک اِنَّکَ جَوادٌکَریم»؛ خداوندا! اکنون به این بنده جاهلت ترحم نموده و با فضل و احسانت بر او ببخش چراکه تو بخشنده و کریم هستی. فضل و احسان خداوند نسبت به این بنده این است که معارف و آداب این طریق سیر و سلوک را به او تعلیم داده، از او دستگیری کرده و او را از جهل و غفلت بیرون آورد.
برگرفته از کتاب سرچشمه راز و نیاز شرح دعای افتتاح
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی(دامظله)
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
