اهمیت پرهیز از گناه در سیر و سلوک
منهیات در مقابل واجبات است.«جملتاً»؛به معنای تمام منهیّات. برای سالک دو امر خیلی مهم است؛ نخست: انجام واجبات. دوم: ترک محرمات. منهیات حرام و مکروه در رساله احکام بیان شده است. اگر انسان هم ترک حرام کند و هم ترک مکروه، بهتر است. ترک مکروهات مقدمهای برای ترک محرمات است، اگر انسان در موارد مکروه خویشتنداری کند حتماً در امور حرام خودش را مبتلا نخواهد کرد.
تأثیر مستحب و مکروه در نفس انسان
بعضیمیگویند: به واجبات عمل کن و ترک محرمات داشته باش، و مستحب و مکروه را رها کن! در حالی که مستحب و مکروه در نفس انسان تأثیر دارد و میتواند انسان را در عمل به واجبات و ترک محرمات حفظ کند.
اگر به ندرت معصیتی واقع شد زود به استغفار و توبه و انابت بپرداز، تا محبوب حق باشی (إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابين)؛[1] خداوند توبه کاران را دوست دارد. «ان اللّه یحب کل مفتن تواب»؛[2] خداوند هر فتنه زده توبه کار را دوست میدارد.؛
چرا به ندرت ؟! چون قبلاً دوازده مورد را بیان کرد که انسان وقتی به آنها ملتزم شد در مسأله منهیات و محرمات جلو آمده است و اینجور نیست که عادت به فعل حرام داشته باشد و مبنای او بر این است که هیچ گناهی از او سر نزند و اگر گناهی کوچک یا بزرگ انجام داد ناراحت میشود؛ لذا به ندرت اگر معصیتی واقع شود باید جبران کند.
گریه و زاری و رجوع به خدا داشته باشد تا از گناهان گذشتهاش، طهارتی به دست آید و اگر به دست آمد محبوب حق میشود. دو آیه از آیات قرآنی را شاهد میآورد.( إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ)؛[3] خداوند توبه کنندگان را دوست دارد.
اینکه میفرماید: خداوند توبه کنندگان را دوست دارد آنجا هم گفته با توبه گناه را تدارک کند؛ پس حتماً توبه کننده مورد محبت خدا قرار خواهد گرفت. «إن المؤمن مفتن توّاب»؛[4] مؤمن مورد فتنه قرار میگیرد و بسیار توبه کننده است.
اگر شرایط انجام گناه برای انسان پیش آید باید متوجه باشد که این وضعیت، همان امتحان الهی است. (أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لَا يُفْتَنُونَ)؛[5] آيا مردم گمان كردند همينكه بگويند: «ايمان آورديم»، به حال خود رها مىشوند و آزمايش نخواهند شد؟! میشود مؤمنین بگویند ما ایمان داریم ولی در دنیا آزمایش و امتحان نشوند؟!
گاهی که از انسان گناهی سر میزند این گناه خودش نوعی آزمایش است که آیا این شخص دنبال توبه میرود؟ به توبه موفق میشود یا نه؟ انسان باید خیلی هوشیار باشد، مراقبه و محاسبه داشته باشد، وقتی متوجه شد گناهی از او سر زده است بگوید: امتحان و آزمایشی بود که گرفتار شدیم باید خودمان را پاک کنیم و سراغ توبه و انابت الهی برود.
من رند و عاشق در موسم گل
آنگاه توبه استغفر اللّه[6]
برگرفته از کتاب توشه سالکان
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. بقره (2)، آیه 222.
[2]. این روایت پیدا نشد و روایت مشابه در ص 65 آورده شد.
[3]. بقره (2)، آیه 222.
[4]. کلینی، كافی، ج 2، ص 424.
[5]. عنکبوت (29)، آیه 2.
[6]. عبد العلى دستغيب، حافظ شناخت، ص 298.
