ذکر نعمتهای الهی (شرح فرازی از مناجات خمس عشر امام سجاد (ع))
امام سجاد(علیه السلام) میفرماید: «وَ تَضَائَلَ فِي جَنْبِ إِكْرَامِكَ إِيَّايَ ثَنَائِي وَ نَشْرِي»؛ خدایا! حمد و ثنای من در مقابل اکرام و عنایتت بسی ناقابل است. در این عبارت ، خودش را در دریای فضل و رحمت خدا میبیند؛ لذا میگوید: پروردگارا! ستایش و شکر من در مقابل آن همه نعمتها و انوار الهی که به من پوشاندی و آن همه فضل و کرمها که در حق من روا داشتی، بسیار پست و ناچیز است.
از کلمۀ «نَشْرِی» به دست میآید که نعمتهای الهی را باید منتشر نمود و به زبان آورد. باید دربارۀ تمام نعمتهای ظاهری و باطنی، کتاب نوشت و گفتوگو کرد. همچنین نعمتهای شخصی را که در رابطه با خودمان و در اطراف ما هستند باید نشر داد، ولی در عین حال میبینیم که نمیتوانیم آنطوری که شایستۀ چنین منعمی است از او قدردانی کنیم، بلکه حتّی در تبلیغ و نشر معارف توحیدی کوتاهی کرده و تجاهل میورزیم.
ذکر نعمتهای الهی دارای ثمرات و برکات زیادی است. خیلی از انوار الهی در همین مناجاتها، گفتوگوها و راز و نیازهای با خدا حاصل میشود؛ لذا حضرت میفرماید: «جَلَّلَتْنِي نِعَمُكَ مِنْ أَنْوَارِ الْإِيمَانِ حُلَلًا»؛ نعمتهایت از انوار ایمان، به کرم و فضلت مرا به زیورهای مجلل آراسته کرده است.
ایمان از نعمتهای بزرگ الهی است[1] که سبب نجات و سعادت میشود «النَّجَاةُ مَعَ الْإِيمَان»؛[2] لذا در اینجا به این نعمت توجه داده است و میگوید: خدایا یکی از نعمتهای زیبای تو نور ایمان است که مرا با این انوار به زیبایی آراستهای.
در این کلام نورانی نعمتهای الهی از نور و بصیرت ایمانی شمرده شده است. باید بدانیم نعمت در نِعَم مادّی منحصر نیست، بلکه رزق و روزی معنوی را هم شامل میشود. ایمان یعنی چه؟ یعنی شما اعتقاد و باور داشته باشید که همۀ نعمتها به آن منعم حقیقی منسوب است.
وقتی ایمان سبب توجّه به منعم و نعمت شد، موجب میشود حالتی از ایمان و باور و نور الهی وارد قلب و جان انسان گردد و آراستگی به نور معنوی باطنی حاصل شود. در این هنگام حُلّهها و لباسهای نورانی در دل عارف و ذاکر وارد میشود و سالک در اثر همین شکرگزاریها لطایف باطنیِ خاصی بهدست میآورد.
برگرفته از کتاب نجوای سالکان شرح مناجات خمس عشر امام سجاد (علیه السلام)
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی(دامظله)
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. {يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلامَكُمْ بَلِ اللَّهُ يَمُنُ عَلَيْكُمْ أَنْ هَداكُمْ لِلْإيمانِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقين}؛ آنها بر تو منّت مىنهند كه اسلام آوردهاند؛ بگو: «اسلام آوردن خود را بر من منّت نگذاريد، بلكه خداوند بر شما منّت مىنهد كه شما را به سوى ايمان هدايت كرده است، اگر (در ادّعاى ايمان) راستگو هستيد. حجرات (49)، آیۀ 17.
[2]. تمیمی آمدی، تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص88.
