برای استجابت یک دعا از جانب خداوند دو چیز لازم است:
الف. حکیمانه بودن فعل الهی
افعال الهی باید در کمال حکمت باشد تا لغو و بیهودگی در آن یافت نشود. حکمتهای الهی، بلیغ و کامل هستند؛ یعنی اگر در سراسر عالم دقّت و تفکّر کنیم، هیچ جای آن را از حکمتهای کامل پروردگار خالی نمیبینیم. همۀ موجودات عالم با همۀ ارتباطی که باهم دارند حکیمانه خلق شدند و یک هدف متعالی را دنبال میکنند؛
ازاینرو قبل از دعا و درخواست، باید بدانیم آنچه از خداوند میخواهیم با حکمت الهی سازگار است تا شأنیّت تحقّق را داشته باشد یا نه؟ اگر با حکمت پروردگار منافات داشته باشد محقّق نمیشود و نمیتوان گفت: چرا دعا کردم و آنچه خواستم برآورده نشد؛ زیرا هیچچیز نمیتواند حکمت الهی را تغییر دهد «يَا مَنْ لَا تُبَدِّلُ حِكْمَتَهُ الْوَسَائِلُ»؛[1] اى خداوندى كه حكمتش را هيچ وسيله و سببى دگرگون نسازد.
ب. مشیّت و ارادۀ نافذ الهی
بعد از آنکه فعلی با حکمت الهی منافات نداشت، مشیّت و ارادۀ نافذ الهی بدان تعلق میگیرد تا در خارج تحقّق یابد. اگر انسان درست فکر کند، متوجّه میشود که مشیّت فقط از جانب خداست و مثل تیر نفوذ و اثر میکند. وقتی مشیّت خدا به امری تعلق بگیرد، در یک لحظه عالَمی را تکان میدهد؛
مثلاً با ارادۀ وقوع زمینلرزه، در چند ثانیه همۀ ساختمانها فرو میریزد، با ارادۀ نزول باران، در چند دقیقه سیل خروشانی به راه میاندازد، با ارادۀ وقوع طوفانی شدید، همۀ یک سرزمین را وزشِ بادِ شدید دربر میگیرد و یا در زمانه اخیر، مسئلۀ کرونا با اینکه در ابتدا بسیار مسئلۀ جزیی بهنظر میرسید، امّا ناگهان عالمگیر شد و از کشوری به کشور دیگری انتقال یافت؛
بنابراین اگر ارادۀ الهی به چیزی تعلّق بگیرد بدون وقفه ایجاد میشود، همانطوری که خداوند(عزّ و جلّ)میفرماید: {إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئاً أَن يَقُولَ لَهُ كُن فَيَكُون}؛[2] چون در برابر ارادۀ الهی مانعی وجود ندارد و اگر او چیزی را اراده کند، امری مانع تحقّق آن نمیشود.
برگرفته از کتاب نجوای سالکان شرح مناجات خمس عشر امام سجاد (علیه السلام)
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی(دامظله)
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. الصحيفة السجادية، ص 68.
[2]. فرمان او چنين است كه هرگاه چيزى را اراده كند، تنها به آن مىگويد: «موجود باش»، آن نيز بىدرنگ موجود مىشود. یس (36)، آیۀ 82.
