2 پیامد خطرناک سرزنش فرزندان
یکی از آداب تربیت این است که اگر فرزند کار خلافی کرد و او را نهی کردید؛ ولی به حرف شما گوش نمیکند باید با او راه بیایید و او را خیلی سرزنش نکنید. سرزنش کردن بچهها عوارض زیادی دارد از جمله:
- باعث لجباز شدن فرزند میشود.
امیرالمؤمنین(علیه السلام) میفرماید: «ألإفراط فى الملامة يشبّ نار اللّجاجة»؛[1]زیادهروی در سرزنش و ملامت کردن، آتش لجاجت را شعلهور میکند. سرزنش و تذکر دادن زیاد، فرزند را از آنچه که باید هدایت شود باز میدارد و بعداً دیگر حرف شما را گوش نمیکند؛ مخصوصاً اگر خلاف را در جایی انجام میدهد که شما متوجه نشوید، در این زمان، باید با او همراهی بیشتری داشته باشید تا به تدریج خلافها و خطاها را کنار بگذارد.
پدر و مادر باید سعه صدر داشته و با روش تربیت اسلامی آشنا باشند؛ مثلاً اگر بچهای مدام دروغ میگوید یا از خانه کسی از چیزی خوشش آمد و آن را بهطور پنهانی برداشت و در کلّ به تعبیر شیخ بهاری(ره) اگر از شما چیزی را پنهان کرد باید با سعه صدر و روشهای درست و بهجا آنها را توجیه کنید. باید بدانید! در کجا و چه وقتی کودک را تنبیه و در کجا تشویق کنید. نحوه تشویق و تنبیه به چه شکلی باشد. اگر پدر و مادری نسبت به این مسائل بیاطلاع هستند در دورههای تربیت اسلامی شرکت و یا از اهلش سؤال کنند.
- فرزند را جری و بی باک میکند.
امیرالمؤمنین(علیه السلام) میفرماید: «إيّاكَ أن تُكرِّرَ العَتبَ ؛ فإنّ ذلكَ يُغري بالذَّنبِ ، و يُهَوِّنُ العَتبَ»؛[2] از سرزنش كردنهاى مكرّر بپرهيز؛ زيرا اين كار بر گناه [و خلافكارى ]جرى مىكند و سرزنش را بىارزش مىسازد.
یا در روایتی دیگر میفرماید: «لا تُكثِرَنَّ العِتابَ؛ فإنّهُ يُورِثُ الضَّغينَةَ، و يَدعو إلَى البَغضاءِ»؛[3] زياد سرزنش مكن؛ زيرا اين كار كينه به بار مى آورد و به دشمنى و نفرت مىكشاند. مفهوم کلام امیرالمؤمنین(علیه السلام) این است که بچه به سرزنش کردن عادت میکند و دیگر اثری نخواهد داشت و موجبات کینه فراهم میشود.
بچهها در کودکی از پدر و مادر و بزرگانشان زیاد تقلید میکنند؛ بنابراین در مرحله اول بهجای نصیحت کردن، خود پدر و مادر مراقب رفتارشان باشند و با عمل صحیح و درست خویش بچهها را تربیت کنند و خوبی و بدی را به آنها یاد دهند.
در روایت داریم: «وَ عَنِ اِبْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ : قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ(علیه السلام) كُونُوا دُعَاةَ اَلنَّاسِ بِغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ لِيَرَوْا مِنْكُمُ اَلاِجْتِهَادَ وَ اَلصِّدْقَ وَ اَلْوَرَعَ»؛[4] ابن ابى يعفور میگوید: امام صادق(علیه السلام) به من فرمود:مردم را به غير از زبانتان دعوت به دين كنيد، تا سعى و كوشش و درستى و پرهيزگارى و خويشتندارى را از شما مشاهده كنند.
برگرفته از کتاب سبک زندگی سلوکی شرح «تذکرة المتقین آیت الله حاج شیخ محمد بهاری همدانی (ره)»
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی (دام ظلّه)
علاقه مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. تميمى آمدى، غرر الحكم ، ص 94.
[2] . همان، ص259.
[3] . همان، ص764.
[4] . علامه مجلسی، بحارالانوار، ج67، ص309.
