ضرورت توجه به مسبب الاسباب
از دیدگاه اهل معرفت، سپاس نعمتهای الهی باید از روی قدردانی و به صورت عملی باشد و شکر لسانی بدون توجّه و معرفت چهبسا حالت تمسخر داشته باشد؛ پس نگفتن آن بهتر از گفتن است. انسان باید ایمان و یقین داشته باشد که همۀ نعمتها از جانب خدای تعالی سرازیر میگردد. اگر هنوز این معنا در او تحقّق نیافته باشد و بدون تجلیل و تعظیم از چنین منعمِ جلیلی شکرگزاری کند، شکر او تصنّعی، جاهلانه و از روی عدم معرفت خواهد بود.
اگر انسان صرفاً شکر لسانی بهجا بیاورد و توجّهی به منعم حقیقی نداشته باشد، دچار شرک شده است؛ همانطور که بعضیها صدها بار «شکراً شکراً» میگویند، امّا عملشان با شکر توافق ندارد و بیشتر به منعمهای ساختگی و مجازی توجّه دارند و اگر یک نفر از بندگان خدا به آنها احسان کند به نظرشان خیلی بزرگ میآید.
باید بدانیم اگر شخصی به ما احسان میکند با خواست خداست و او تنها سببی از اسباب الهی میباشد. اگرچه نظام هستی بر اساس روایت شریف، نظام سبب مسبّبی است،[1] امّا نباید توجّه به اسباب، ما را از مسبب الاسباب باز دارد.
شاید در کارهای اقتصادی سرمایهدار بزرگی شویم، ولی همواره باید توجهمان به منعم حقیقی باشد که این اموال و سرمایهها را به ما داده است. نباید توجّه ما به اشخاصی باشد که در ظاهر با آنها داد و ستد داریم یا اتّکای ما به جیب و حساب بانکی خودمان معطوف گردد.
وقتی انسان درست فکر کند و به حقیقت پی ببرد، میبیند که همۀ این توانها از قدرت پروردگار به دست آمده است. چرا ما باید از این نکتۀ اساسی که پایۀ اعتقادی ماست غافل شویم؟ لذا امام زینالعابدین(علیه السلام) در مناجات خمس عشر کوشیدهاند تا منعم حقیقی و واقعی را جلوه داده و توجّه ما را به او جلب کنند تا هرجا که تقصیری بوده به درگاه الهی عذرخواهی کنیم.
برگرفته از کتاب نجوای سالکان شرح مناجات خمس عشر امام سجاد (علیه السلام)
تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی(دامظله)
علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:
[1]. «أَبَى اَللَّهُ أَنْ يُجْرِيَ اَلْأَشْيَاءَ إِلاَّ بِأَسْبَابٍ فَجَعَلَ لِكُلِّ شَيْءٍ سَبَباً»؛ خدا خوددارى و امتناع فرموده كه كارها را بدون اسباب فراهم آورد، پس براى هر چيزى سبب و وسيلهاى قرار داد. كلينى، الکافي، ج 1، ص ۱۸۳.
